مانند سخن متنبّى : « 1 » إذا مطرت منهم و منك سحابة * فوابلهم طلّ و طلّك وابل زمانى كه از آنان و از تو ابرى ببارد ، باران درشت‌قطره و سرشار آنان ريز و اندك است و باران ريز و اندك تو درشت‌قطره و سرشار است . « و ابلهم » مضاف و مضاف اليه و مبتداست . در جملهء اوّل « طلّ » خبر و « وابل » مبتداست و در جملهء دوم برعكس . ب - أن يقع العكس بين متعلّقى فعلين فى جملتين كقوله تعالى : ب - اين‌كه واژگون‌كردن ميان دو متعلق دو فعل در دو جمله باشد . مانند سخن خداى و الا : « يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ » « 2 » زنده را از مرده بيرون مىآورد و مرده را از زنده بيرون مىآورد . « حىّ » و « ميّت » دو متعلق دو فعل هستند . « 3 » ج - أن يقع العكس بين لفظين فى طرفى الجملتين كقوله تعالى : ج - اين‌كه واژگون‌كردن ، ميان دو لفظ در دو سوى جمله واقع شود ؛ مانند سخن خداى برين : « لا هُنَّ حِلٌّ لَهُمْ وَ لا هُمْ يَحِلُّونَ لَهُنَّ » « 4 » نه آن زنان بر ايشان حلالند و نه آن مردان بر اين زنان حلال . اين قسمت از دو جمله تشكيل شده است . در جملهء نخست « هنّ » در آغاز و « هم » در پايان قرار گرفته است و در جملهء دوم برعكس .

--> - « اوصاف الاشراف » ، « اشراف الاوصاف » ، عشق الفضيلة ، « فضيلة العشق » ، « اوّل العلم » ، « علم الاوّل » ، « مبدء العرفان ، عرفان المبدء » ، « كلّ التفويض ، تفويض الكلّ » ، « خير العمل ، عمل الخير » ، « جار الدار ، احقّ بدار الجار » ، « شيم الاحرار ، احرار الشّيم » ، « كتب الاحباب ، احباب الكتب » ، « خير الرّجال ، رجال الخير » . و گاهى دو طرف جمله واژگون مىگردد بدون اين‌كه مضاف اليه داشته باشد ؛ مانند : حسين منّى و انا من حسين ، الحقّ مع علىّ و علىّ مع الحق ، عمّار مع الحقّ و الحقّ مع عمّار . ( 1 ) - ديوان متنبّى ، ج 2 ، ص 93 ( 2 ) - روم ، 19 ( 3 ) - ممكن است عكس ميان دو متعلق شبه فعل باشد ؛ مانند : وَ مُخْرِجُ الْمَيِّتِ مِنَ الْحَيِّ . انعام ، 95 ( 4 ) - ممتحنه ، 10